✳️ پرسش:

در شرایط عمومی‌پیمان در قراردادهای پیمانکاری داخلی، اگر رییس سازمان مدیریت با ارجاع دعوا به داوری موافقت نکند، تکلیف چیست؟ آیا راهکاری برای حل این مشکل وجود دارد؟

✳️ پاسخ:

این از جمله مشکلات و نقایص شرایط عمومی‌پیمان است که اختیار و تصمیم‌گیری در خصوص ارجاع دعوا به داوری را به نهاد دولتی‌ای واگذار کرده است. در هر حال اگر دولت با ارجاع موضوع مورد مناقشه به داوری موافقت نکند، طرف مقابل می‌تواند برای پیگیری ادعای خود به مراجع و محاکم قضایی مراجعه کند. البته واقعیت این است که تاکنون حتی یک مورد هم در اختلافات پیمانکاری وجود نداشته است که رییس سازمان مدیریت از این اختیار استفاده کرده و از ارجاع پرونده‌ای به داوری جلوگیری کرده باشد. به عبارت دیگر، تا کنون رویه بر این بوده است که تمامی‌پرونده‌های پیمانکاری که بر اساس شرایط عمومی‌پیمان هستند برای حل و فصل اختلافات خود به داوری شورای عالی فنی ارجاع داده شدند.

قرادادطراحی و نصب سوله

این قرارداد در تاریخ ............................... فیمابین شرکت ....................................... به نمایندگی ................................... به نشانی ............................................. تلفن ..................................... که در این قرارداد خریدار نامیده می شود از یکطرف و آقای ..................... فرزند .......................... به شماره شناسنامه ..................... صادره از ................... و به نشانی ................................................ تلفن ................................... که از طرف دیگر فروشنده نامیده می شود . مطابق با شرایط و مشخصات ذیل منعقد و لازم الاجرا می باشد .

ماده یک – موضوع قرارداد

موضوع قرارداد عبارتست از طراحی سازه ، ساخت ، حمل و نصب یک باب سوله مطابق نقشه های معماری ارائه شده به فروشنده .

ماده دو- اسناد و مدارک قرارداد

2-1- قرارداد حاضر
2-2- کلیه دستور کارهائیکه در حین اجراء توسط خریدار یا دستگاه نظارت ابلاغ میگردد .

ماده سه – مبلغ قرارداد

بهای فروش کالاهای موضوع قرارداد بشرح ذیل میباشد .
بهای فروش هر کیلوگرم اسکلت ............................. ریال با احتساب وزن تقریبی .......................... کیلوگرم اسکلت معادل ........................ ریال می باشد . وزن نهایی اسکلت بر اساس قبوض باسکول تعیین و ملاک عمل برای تسویه حساب میباشد . 

ماده چهار – نحوه پرداخت

40 درصد بهای این قرارداد پس از امضاء و مبادله قرارداد به مبلغ ................... ریال بعنوان پیش پرداخت در مقابل ارائه تضمین مورد قبول کارفرما معادل دو برابر مبلغ پیش پرداخت از جانب فروشنده در وجه وی ، پرداخت می شود .
20 درصد بهاء اسکلت پس از ساخت کلیه قطعات و تایید نماینده خریدار در وجه فروشنده قابل پرداخت می باشد .
20 درصد بهاء اسکلت پس از حمل کامل قطعات به محل اجرای پروژه و با ارائه مدارک حمل و خروجی کارخانه ، بارنامه و قبوض باسکول و تایید نماینده خریدار در وجه فروشنده قابل پرداخت می باشد .
10 درصد بهاء اسکلت پس از نصب کامل اسکلت و تایید نماینده فروشنده .
10 درصد بهاء اسکلت بعنوان حسن انجام کار نگهداری می شود .
تبصره – به این قرارداد هیچگونه تعدیل یا افزایش قیمت تعلق نخواهد گرفت .

ماده پنج – مدت قرارداد

مدت این قرارداد برای انجام طراحی نقشه های سازه و اجرایی و تاسیسات مکانیکی و برقی جمعا ................... روز و برای تولید اسکلت جمعا .......................... روز کاری تعیین می گردد.

ماده شش- تعهدات فروشنده

6-1- فروشنده موظف است کالای مورد فروش شامل بولت و صفحه ستونها ، ستونها ، تیرها و لاپه و میل مهار و بادبندها مطابق با نقشه های سازه باشد .
6-2- نوع ورق مصرفی اسکلت و لاپه ها st-37 فولاد مبارکه باشد
6-3-پیچ و مهره های مصرفی اسکلت A-325 یا خشکه 8.8 باشد .
6-4- کلیه اتصالات ورقهای بال به بال و یا جان به جان بصورت نفوذی انجام گیرد و در صورت کم بودن ضخامت جان به جان با ورق اتصال تقویت لازم انجام گیرد .
6-5- اتصال E.P به تیر و ستون در بال و جان بصورت نفوذی انجام گیرد
6-6- جوشهای پای ستون و انتهای مقاطع حداقل 80 سانتی متر و در کلیه گوشه ها انجام گیرد .
6-7- جهت جوشکاری پاس ریشه از الکترود 3.25 نفوذی 6010 و برای بقیه موارد از الکترود نمره 4 نوع 6013 استفاده گردد.
6-8- جوشها در مقاطع تیرها و ستونها همپوشانی داشته باشد .
6-9- ورقها قبل از رنگ آمیزی از مواد زائد و یا چربیها و ... پاک شود .
6-10- رنگ مصرفی از نوع زینکرومات و به ضخامت 50 میکرون انجام گیرد .
6-11- رعایت جوشکاری جوشهای گوشه با ساقهای مساوی.
6-12- حداقل بعد جوش را کمترین ضخامت ورق تعیین می کند ( چنانچه محاسبات ، جوش بیشتری را مشخص نماید بعد بیشتر جوش ملاک عمل خواهد بود .)
6-13- رعایت اصول صحیح جوشکاری ( عدم بریدگی حاشیه جوش ).
6-14- رعایت شاغولی بودن قطعات و جلوگیری از هرگونه اعوجاج در ساخت قطعات.
6-15- از قطعات تولیدی آزمایش پرتونگاری و آزمایش مغناطیسی جوش بعمل خواهد آمد و در صورت عدم نفوذ و یا هر گونه معایب دیگر از قبیل بریدگی حاشیه و عدم تساوی ساقها و .... فروشنده موظف به رفع معایب مورد نظر با هزینه خود بوده و در این صورت هزینه های آزمایشات بعهده فروشنده خواهد بود ، در صورت تایید آزمایشات انجام شده هزینه مرتبط توسط خریدار پرداخت می گردد .
6-16- فروشنده مسئولیت کامل ایمنی پرسنل خود را بعهده داشته و متعهد خواهد بود که پرسنل خود را ملزم به استفاده از لوازم و وسائل استحفاظی نماید . ( کلاه ایمنی ، دستکش ، کمربند ، کفش ایمنی ، .... ) تا پرسنل دچار حادثه ناشی از کار نگردند ، ضمنا رعایت مبحث 12 مقررات ملی ساختمان ( ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا ) نیز اجباری می باشد .
6-17- در صورت وقوع حادثه برای پرسنل فروشنده ، فروشنده مسئولیت تهیه ، تکمیل و امضاء فرم گزارشات حادثه وزارت کار و همچنین کلیه جنبه های مالی و حقوقی آن را بعهده خواهد داشت .
6-18- فروشنده متعهد به رعایت دقیق برنامه زمانبندی اجراء عملیات می باشد و در صورت هرگونه تاخیر که ناشی از کار فروشنده باشد کلیه خسارات وارده متوجه وی خواهد بود .

ماده هفت – موارد فسخ قرارداد

7-1-عدم اجراء تمام یا قسمتی از موارد قرارداد در موعد پیش بینی شده از طرف فروشنده
7-2- تاخیر در شروع بکار بیش از 15 روز از تاریخ ابلاغ قرارداد از طرف فروشنده

ماده هشت – نظارت فنی

کلیه مراحل طراحی و ساخت تحت نظارت نماینده فنی خریدار انجام و پرداخت حق الزحمه مراحل فوق پس از تایید نامبرده قابل پرداخت میباشد .
5 درصد از 10 درصد حسن انجام کار پس از نصب کامل و تایید نماینده فنی خریدار در وجه فروشنده پرداخت و 5 درصد مابقی پس از دوره تضمین به مدت 6 ماه قابل پرداخت می باشد .
تبصره یک – در طول مدت تضمین هرگاه عیب و عدم مرغوبیت قطعه ای مشاهده شود ، خریدار مورد را کتبا به فروشنده اطلاع داده و فروشنده نسبت به تعویض یا تعمیر آن با هزینه خود اقدام می نماید .
تبصره دو- حجم عملیات مورد پیمان مشمول 25 درصد کاهش یا افزایش میباشد .

ماده نه – حل اختلاف

چنانچه اختلاف نظری در اجرای مفاد این قرارداد بین طرفین باشد ، ابتدا از طریق مذاکره و در صورت عدم حصول نتیجه از طریق مراجع قانونی ذیصلاح اقدام خواهد شد .

ماده ده

این قرارداد در ده ماده و چهار تبصره و چهار نسخه تهیه شده که هریک از نسخه ها جداگانه حکم واحد را دارند ، تنظیم و مبادله گردیده است .

فروشنده/ خریدار

معرفی انواع قراردادها :

 قراردادهای بازپرداخت هزینه:(قسمت دوم)

❇️ مزایای قراردادهای باز پرداخت هزینه:

1- كاهش مدت زمان پروژه بعلت سرعت در انتخاب پیمانكار و عقد قرارداد و آغازكار.

2- كاهش در هزینه ها.

3- تضمین كار بعلت نظارت كارفرما و قبول ریسك پروژه از طرف وی.

4- امكان اعمال تغییرات زیاد در مدت زمان پروژه.

5- كاهش بحث و مشاجرات طرفین قرارداد.

6- صرفه جویی در هزینه و زمان مناقصه و انعقاد پیمان.

❇️ معایب قراردادهای باز پرداخت هزینه:

1- پذیرش ریسك بیشتر توسط كارفرما.

2- انگیزه مالی پیمانكار برای انجام بهتر كار خیلی كم است.

3-هزینه زیاد نظارت و اطمینان از كیفیت برای كارفرما.

4- با توجه به دوره ای بودن پرداخت ها ممكن است پیمانكار كار را طولانی تر كند و از راندمان خود بكاهد.

 قراردادهای بازپرداخت هزینه

در این نوع قراردادها، كارفرما متعهد می شود تا هزینه های اولیه پیمانكار كه همان هزینه های واقعی كارگران، كارگاه و مواد مصرفی هستند را به علاوه مبلغ توافق شده ای به منظور پوشش دادن هزینه های سربار و سود پیمانكار پرداخت كند.

❇️ كاربرد اینگونه قراردادها:

1- وقتی كارفرما مایل باشد در مراحل اجرای طرح تأثیرگذار باشد و ریسك اجرای عملیات پروژه را تقبل نماید.

2- وقتی به دلایلی لازم است تا كار پروژه به سرعت در پروژه آغاز شود و فرصتی برای تكمیل طرح ها و محاسبه هزینه وجود ندارد.

3- وقتی امكان محاسبه هزینه پروژه وجود ندارد.

4- وقتی كارفرما مایل است تا استاندارد دقیقی در پروژه رعایت شده، نظارت كاملی بر آن داشته باشد.

5- درخصوص پروژه هایی كه حالت اضطرار داشته و هزینه مواد و قطعات مصرفی بالاست.

6- حجم تغییرات احتمالی در پروژه بسیار بالاست.

✳️ اقسام قراردادهای بازپرداخت هزینه:

الف – فاكتور ثابت:

در این نوع قرارداد، پیمانكار مبلغ ثابتی را برمبنای هزینه تخمین زده شده در ابتدای كار یا میانگین هزینه چند دوره ابتدایی دریافت می كند. این مسئله سبب می شود تا پیمانكار برای دریافت سود بیشتر كار را سریعتر انجام دهد.

ب – قیمت هدف:

در این روش بر اساس اطلاعات موجود، تخمینی روی هزینه های پروژه انجام می شود و هنگامی كه طرفین قرارداد روی این تخمین توافق كردند، این تخمین به عنوان قیمت هدف، به عنوان پایه ای برای پرداخت ها در نظر گرفته می شود و پرداخت های كارفرما بر اساس فاكتور ارائه شده توسط پیمانكار تا سقف این قیمت انجام می شود. مشكل اصلی این است كه به دست آوردن یك قیمت هدف واقعی با توجه به تأثیر مستقیم آن روی پروژه و روابط بین كارفرما و پیمانكار بسیار مشكل است.

قراردادهای سنجشی (قسمت دوم)

❇️ مزایای قراردادهای سنجشی:

1- پیمانكار می تواند كار را با سرعت در سایت پروژه آغاز كند و لذا كوتاه شدن طول مدت پروژه و صرفه جویی در هزینه ها را موجب می گردد.

2- می توان پیمانكار سنجش را در مراحل طراحی پروژه شركت داد. به منظور بهره وری در زمان اجرای پروژه.

3- محاسبات پرداخت ها درطول پروژه ساده تراست.

✳️ معایب قراردادهای سنجشی:

1- نرخ های استاندارد كه در محاسبه قیمت تمام شده به كار می روند اغلب به دلیل دیر به روزشدن توسط سازمان مسئول مانند سازمان مدیریت و برنامه ریزی كشور، ناكارا هستند.

2- استفاده از شاخص های استاندارد، امكان نشان دادن هزینه های واقعی كار انجام شده را از پیمانكار سلب می كند.

3- گاهی، شاخص های اموری از قبیل سختی كار و یا سرعت عمل مورد نیاز از سوی كارفرما را در نظر نمی گیرند.

4- گاهی تغییرات اعمال شده در طرح ها برای تأمین نظر كارفرما و هزینه آن در محاسبه قیمت نهایی ندیده گرفته می شود.

5- كارفرما مجبور است برنامه كاری و كاركرد پیمانكار را مرتب در حین كار بررسی كند.

 معرفی انواع قراردادها :

 قراردادهای سنجشی :(قسمت اول)

❇️ قیمت قرارداد در این نوع قراردادها، هر چند در ابتدا به صورت تخمینی برآورد می شوند تا حدود كار مشخص باشد اما تا پایان كار و اندازه گیری تك تك اجزای كار قیمت پروژه معین نمی شود.

- محاسبه قیمت پروژه پس از اجرا بر مبنای شاخص هایی صورت می گیرد كه در ابتدای پروژه و در قرارداد منعقده بر اساس نفر ساعت صرف شده یا قیمت اقلام مصرفی، بین طرفین توافق شده است.

✳️ محاسبه قیمت اولیه قرارداد:

- برمبنای اجزاء و قطعات مورد نیاز پروژه

- براساس برنامه ارائه شده توسط پیمانكار (پیمان های خدماتی و مشاوره ای)

* كاربرد اینگونه قراردادها:

1- وقتی نیازهای كارفرما به روشنی مشخص نیست.

2- نیاز فوری كارفرما به شروع سریع پروژه

3- اساساً محاسبه قیمت تمام شده یا ممكن نیست یا هزینه محاسبه پیش از انجام كا ربسیار زیاد است.

قراردادهای دائمی (قسمت دوم)

❇️ مزایای قراردادهای دائمی:

1- با توجه به دوره مشخص داشتن و قابل برنامه ریزی بودن كار و اطلاع پیمانكار از اینكه می داند در درازمدت سود بیشتر عاید او خواهد شد. به هنگام اعلام نرخ قیمت كمتری پیشنهاد می كند.

2- صرفه جویی در هزینه آماده سازی مقدمات پیمان و برگزاری مناقصه.

3- درخصوص تعمیرات اضطراری و نیاز به سرعت انتخاب پیمانكار این نوع قرارداد سبب افزایش بهره وری می گردد.

4- ارتباط بلندمدت پیمانكار و كارفرما موجب آگاهی پیمانكار از كیفیت و سرعت عمل درخواستی می شود.

5- كمك به كارفرما و پیمانكار در پیش بینی هزینه ها و پرداخت ها.

✳️ معایب قراردادهای دائمی:

1- بعلت عدم آگاهی برخی از پیمانكاران از سودناشی از دنباله داربودن كار، قیمت بالاتری پیشنهاد كنند و علیرغم شایستگی از رقابت خارج گردند.

2- كاركرد مناسب و همراه با تأخیر پیمانكار در یك فاز سببی ایجاد جو بی اعتمادی نسبت به او گردد.

3- اگر مفاد پیمان به صورت منظم بازبینی نشود، ممكن است كارفرما بیش از هزینه های لازم پرداخت كند و مجدداً مناقصه را برگزارنماید.

 معرفی انواع قراردادها :

1-  قراردادهای پرداخت كلی (قسمت دوم)

❇️ مزایای قراردادهای پرداخت كلی:

1- تعهدات مالی كارفرما با تقریب قابل قبول، پیش از آغاز پروژه مشخص است.

2- مهندسین ، طراحان می توانند در زمان كافی پیش از آغاز پروژه كار طراحی را تمام كنند.

3- می توان هزینه پروژه را درطول اجرای فاز طراحی، برنامه ریزی وكنترل كرد تا طراحی به گونه ای انجام گیرد كه پروژه در توان مالی شركت باشد.

4- كارفرما از جریان نقدینگی و نحوه پرداخت در طول فازهای پروژه از قبل آگاه است.

5- كارفرما ریسك كمتری از پیمانكار متحمل می شود.

6- كارفرما می تواند بخشی از كارها را خود انجام دهد.

❇️ معایب قراردادهای پرداخت كلی:

1- زمان طولانی مورد نیاز برای تكمیل طراحی سبب افزایش زمان كل پروژه و در نتیجه افزایش هزینه مالی پروژه می شود.

2- كارفرما هیچ نظارتی بر برنامه پیمانكار و تأثیرات آن روی هزینه پروژه ندارد.

3- ممكن است اطلاعات كافی در زمان برگزاری مناقصه موجود باشد و این مسئله بركیفیت انجام پروژه تأثیرخواهدگذاشت.

4- پروژه ممكن است به دلیل عدم همخوانی طراحی های كارفرما با نظرات پیمانكار، از زمان، كیفیت و هزینه برنامه ریزی شده تخطی كند.

 قراردادهای پرداخت كلی (قسمت اول)

دراین نوع قرارداد ، پیمانكاركل كار تعریف شده را با هزینه مشخص انجام می دهد.

محاسبه مبلغ پیمان:

مبلغ مورد توافق با توجه به اطلاعات حاصل از طراحی ها، مشخصات پروژه، كیفیت مورد انتظار كارفرما و بازرسی های لازم از محل اجرای كار محاسبه می شود.

قیمت تخمینی اولیه:

برای رسیدن به قیمت تخمینی اولیه، پیمانكار باید به محاسبات عادی هزینه، ریسك درگیر پروژه ساخت، وضعیت بازار توجه و نیز میزان بار كاری جاری خود را اضافه كند.

پرداخت های كارفرما به پیمانكار:

این پرداخت ها براساس برآورد اولیه هزینه و بدون توجه به هزینه واقعی اجرای پروژه كه البته اگر در طول پروژه تغییراتی با موافقت طرفین اعمال نشود، صورت می گیرد.

انواع قیمت اینگونه قراردادها:

- قیمت ثابت Fix

- قیمت شناور Floating

كاربرد اینگونه قراردادها:

1- جایی كه اطلاعات كافی برای محاسبه دقیق قیمت وجود داشته باشد .

2- وقتی تغییرات كمی در طول انجام پروژه مورد انتظار باشد وكنترل مالی مناسب برقرار باشد.

3- وقتی كارفرما مایل باشد حجم مالی در گردش كل را قبل از عقد قرارداد بداند.

4- زمانی كه ریسك اجرای پروژه پایین باشد.

5- جایی كه كارفرما مایل باشد كنترلی همه جانبه بر امور داشته باشد ولی در جزییات پروژه واردنشود.

✳️ پرسش:

با توجه به دستورالعمل تعدیل آحادبهای پیمانها در صورتی که ضریب تعدیل در فرمول محاسبه تعدیل منفی و کارکرد پیمانکار در سه ماهه در حال محاسبه منفی باشد، حاصل تعدیل عددی مثبت خواهد بود، لذا با عنایت به این که توجیه مثبت بودن حاصل تعدیل در شرایطی که کارکرد پیمانکار منفی می باشد منطقی به نظر نمی رسد، وضعیت مثبت یا منفی بودن تعدیل در شرایط فوق چگونه است؟

✳️ پاسخ :

در قراردادهای منعقده براساس فهارس بهای پایه که مشمول تعدیل براساس ضوابط بخشنامه شماره 101/173073مورخ 1389/02/15 می باشند، در صورت منفی شدن ضریب تعدیل و کاهش مبالغ صورت وضعیت نسبت به صورت وضعیت پیش از آن، با توجه به این که هر صورت وضعیت براساس شاخص های دوره های مربوط به خود تعدیل می شود، بنابراین چنانچه در صورت وضعیت ها یی مقادیر کار زیادتر از مقادیر واقعی درج شده باشد، ابتدا باید صورت وضعیتهای اشتباه اصلاح گردد و ضمن‌تادیه اصل بدهی و تعدیل پرداخت شده به پیمانکار بابت صورت وضعیتهای اشتباه، کارکردهای اصلاح شده ملاك محاسبه صورت وضعیت تعدیل قرار گیرد.