هیأت عمومی دیوان عدالت اداری طبق دادنامه شماره 120 مورخ 1396/02/19 که در تاریخ 1396/03/18 در روزنامه رسمی منتشر شده است، در خصوص هزینه‌های عوارض ساخت و تراکم ساخت و تقسیط بدون کارمزد باقیمانده مبلغ در طرحهای تولید مسکن ویژه گروه‌های کم درآمد و تولید مسکن در بافتهای فرسوده شهرها تعیین تکلیف نمود.

✳️ اجرای درزهای حرکتی

درزهای حرکتی در تمام سطوح باید برابر نقشه ها و مشخص ات و با عرض مناسب ایجاد گردند . باید دقت شود که درزها در حین اجرا با مصالح بنایی و ملات پر نشده و اجزای ساختمانهای مجاور در حین اجرا به هم مربوط نشوند و کاملاً از یکدیگر جدا باشند.

✳️ درزهای حرکتی در ساختمانهای بتن آرمه یکپارچه

در این حالت درزها باید با بریدن سقف، دیوارها و کف طبقات به طور کامل انجام شود . فاصله درزهای حرکتی در ساختمانهای بتن آرمه به کمک محاسبه تعیین می شود . این فاصله معمولاً بین 30 تا 60 متر است . با به کار بردن آرماتورهای طولی ، می توان فاصله درزها را تا 90 متر افزایش داد . عرض درزها معمولاً بین 13 تا 37 میلیمتر است که از طریق محاسبه تعیین می شود.

✳️ درزهای حرکتی در ساختمانهای فولادی

در ساختمانهای فولادی باید درز انبساط، ساختمان را کاملاً به دو قسمت تقسیم نماید . اجرای درزها در ساختمانهای فلزی بسته به اینکه سقف بتنی یا فلزی باشد ، طبق نقشه ها و مشخصات خواهد بود. فاصله درزها از یکدیگر بیش از 60 متر نخواهد بود که در هر حال طبق نقشه ها و مشخصات و در محلهای تعیین شده اجرا خواهند شد.

امور مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی طی بخشنامه شماره 9832/400 مورخ 1396/03/06 درخصوص فعالیت اشخاص دارای پروانه اشتغال به کار مهندسی یا کاردانی اعم از حقیقی یا حقوقی برای وزارت راه و شهرسازی ابلاغ نموده است.

✳️ درز اجرائي ( ساخت ):

اين نوع درز در نقشه براي پايان دادن به بتن ريزي مشخص مي شود. بتن و ميلگرد در درز اجرائي امتداد مي يابد و در طراحي تداوم قطعه منظور مي شود و هيچ نوع ضعف و جدائي نبايد بوجود آيد.
درز اجرائي گاه به صورت طبيعي در سازه وجود دارد مثلاً اعضاء قائم بايد بتن ريزي و پس از سخت شدن اعضاء افقي مانند تير و دال بايد اجرا شوند هم چنين شالوده اجرا مي شود و سپس ستون و ديوار با فاصله زماني بيش از يك روز اجرا مي گردد.
در برخي موارد درز اجرائي با توجه به توان اجرائي و حجم محتمل بتن ريزي در يك روز يا يك شيفت توسط طراح پروژه در يك قطعه بزرگ ( بويژه از نظر سطح كار ) مشخص مي شود تا از بروز درز سرد جلوگيري نمايد. درز اجرائي ممكن است افقي يا قائم باشد. درزها اجرائي مايل امروزه كاربرد ندارد و نبايد ايجاد شود مگر اينكه قطعه مايل يا شيب دار باشد به هر حال درز بايد عمود بر طول قطعه پيش بيني گردد. درز اجرائي در بين تير يا شناژ و دال بهتر است در جائي باشد كه كمترين برش وجود دارد. در حالات عادي درز اجرائي بايد در صورت لزوم در يك سوم مياني تير يا دال قرار گيرد. در تير ها و دالهاي خيلي ضخيم ( عميق ) با گذاشتن درز اجرائي پلكاني مي توان برش را به نحو مناسب تري تحمل نمود.
با گذاشتن قالب يا رابيتس يا توري سيمي يا چشمه هاي بسيار ريز مي توان درز اجرا نمود و بتن در پشت قالب بايد متراكم شود. سپس بهتر است هر چه زودتر قالب يا رابيتس يا توري باز شود و چنانچه زبري محل كافي نباشد با جت آب يا وسيله مناسب ديگر سطح بتن خشن گردد و شن ها آشكار شود. براي بتن ريزي در كنار يا روي بتن سخت شده قبلي بايد سطح خشن را اشباع از آب نمود اما در هنگام بتن ريزي نبايد آب بر سطح بتن مشاهده شود و بايد به صورت اشباع با سطح خشك باشد. بهتر است لايه اول يا بتن مجاور بتن سخت شده از بتن ريز دانه تر و روان تري تشكيل شده باشد. در سطح افقي خوب است از يك ملات ريز دانه روان با نسبت آب به سيمان مساوي يا كمتر از بتن اصلي و با ضخامت كم ( چند سانتي متري ) استفاده شود سپس بتن اصلي ريخته شود.
عدم رعايت اين موارد مي تواند به ضعف اساسي بويژه ضعف برشي در اين درز منجر شود و نفوذ پذيري به شدت افزايش يابد كه اصلاح آن معمولاً ميسر نيست. براي بهبود اتصال بتن قديم و جديد مي توان از لاتكس در سطح بتن قديم استفاده كرد هم چنين مي توان در ملات واسطه با بتن اولين لايه مجاور بتن قديم از لاتكس به ميزان 10 درصد وزن سيمان استفاده نمود. در صورت پاشيدن يا ماليدن لاتكس به سطح بتن قديمي ممكن است به اشباع كردن آن احتياج نباشد.

✳️ درز كنترل يا درز جمع شدگی :

اين درز صرفاً به دليل جمع شدگی بتن در هنگام گيرش و يا جمع شدگی ناشی از خشك شدگی بتن سخت شده و جلوگيری از ايجاد ترك های پخش در سطح بتن، در فواصل خاصی پيش بينی می شود و گاه نياز به قطع كامل بتن در تمام ضخامت وجود ندارد. اين درز عمدتاً در دالهای كف و بويژه در انواع غير مسلح ضرورت بيشتري دارد. ميلگرد ها ممكن است در اين نوع درز ادامه يابد.

عرض درز مهم نيست و می تواند به سادگي با ضخامت يك برگ كاغذ يا ضخامت يك نايلكس اجرا شود مگر اينكه بخواهيم نقش درز انبساط را نيز بازی كند. عمق و ارتفاع درز بايد از يك چهارم ضخامت دال بيشتر باشد تا ضعف لازم براي ايجاد ترك متمركز در محل درز بوجود آيد. (‌ درز كنترل جزئی يا بخشی ) فاصله درزهای كنترل به ويژگي های بتن، ضخامت دال، حداكثر اندازه سنگدانه و عيار سيمان مربوط می شود و معمولاً از حدود يك متر تا چهار الي پنج متر می باشد.

✳️ درز انبساط

برای جلوگیری از خرابی‌های ناشی از انبساط و انقباض ساختمان بر اثر تغییر درجه حرارت محیط خارج یا جلوگیری از انتقال بار ساختمان قدیمی مجاور به ساختمانی که جدید احداث می‌شود، همچنین در مواردی که ساختمان بزرگ است و از چند بلوک متصل به هم تشکیل می‌شود، باید به کار بردن درز انبساط در محل مناسب پیش بینی شود. حداقل فاصله ای از ساختمان با اجزای ساختمانی که باید در آن درز انبساط پیش بینی شود، به نوع ساختمان، تعداد طبقات، مصالح مصرفی و آب و هوای محل احداث بستگی دارد؛ بنابراین باید با مطالعه کافی محل اندازه آن را مهندس طراح تعیین کند. در کلیه ساختمان‌های فلزی که طول آنها بیشتر از 50 متر باشد، باید در طول ساختمان درز انبساط پیش بینی کرد. این طول مربوط به ساختمان‌های فلزی و بدون پوشش محافظ است که نباید از 50 متر و یا در ساختمان‌هایی با پوشش محافظ و در حالات خاص نباید از یک صد متر تجاوز کند. برای پوشاندن و پر کردن فواصل درز انبساط از مواردی استفاده می‌کنند که قابلیت ارتجاعی داشته باشد. باید دقت شود که فاصله درز انبساط به هیچ وجه با مصالح بنایی یا ملات پر نگردد. اگر در هنگام استقرار اسکلت فلزی ستون‌هایی که در مجاورت یک درز انبساط قرار دارند، به طور موقت به وسیله قطعات فلزی متصل شده‌اند، پس از استقرار، باید این اتصالات بریده شوند تا ساختمان در محل درز انبساط به کلی از قسمت مجاور خود جدا باشد.

✳️ درز انقطاع :

برای جلوگيری از خسارت و كاهش خرابی ناشی از ضربه ساختمانهای مجاور به يكديگر، بويژه در زمان وقوع زلزله، ساختمانهايی كه داراي ارتفاع بيش از 12 متر يا دارای بيش از 4 طبقه هستند، بايد به وسيله درز انقطاع از ساختمانهای مجاور جدا شوند؛ همچنين حداقل درز انقطاع در تراز هر طبقه برابر 100/1 ارتفاع آن تراز از روي شالوده است. اين فاصله را می‌توان در محلهاي لازم با مصالح كم مقاومت كه در هنگام زلزله در اثر برخورد دو ساختمان به آسانی مصالح مزبور خرد مي‌شوند، پركرد.

✳️ پرسش:

منظور از عبارت"به تناسب مبلغ کار متوقف شده" در ماده 49 شرایط عمومی پیمان در محاسبه هزینه هاي بالاسري پیمانکار در دوره تعلیق بطور واضح چیست؟

✳️ پاسخ :

درمورد قراردادهاي منعقده با شرایط عمومی پیمان جدید (که در شرایط خصوصی آنها هیچ نوع پیش بینی براي پرداخت هزینه‌هاي بالاسري پیمانکار براي دوره تعلیق نشده است) چنانچه در مدت پیمان، بعنوان مثال 40 درصد از کار باقیمانده طبق ماده 49 معلق گردد ولی بقیه کار ادامه داشته باشد ، کارفرما ماهانه معادل 4 درصد (4=40%*10) متوسط کارکرد فرضی را طبق ماده 49 به پیمانکار می‌پردازد. توضیح اینکه در صورت ابلاغ تعلیق در مدت پیمان، میزان هزینه بالاسری دوره تعلیق پیمانکار ارتباطی با میزان کار انجام شده در زمان ابلاغ تعلیق ندارد.

✳️ پرسش:

مبلغ تضمین حسن انجام کار در قراردادها چه میزان است و آیا شامل تعدیل قرارداد هم می شود یا خیر ؟ در مورد ضبط این تضمین وضعیت چگونه خواهد بود؟

✳️ پاسخ :

بابت تضمین حسن انجام کار بر طبق ماده ( 35 ) شرایط عمومی پیمان از مبلغ هر پرداخت به پیمانکار معادل ( 10 ) درصد کسر می‌گردد که تعدیل را نیز شامل می‌شود. ماده ( 47 ) شرایط عمومی پیمان تمام مقدار تضمین « ب» در صورت فسخ پیمان کارفرما به استناد بند حسن انجام کار کسر شده را ضبط و به حساب خزانه واریز م یکند.

مطابق مقررات قانونی و انتظامی،

مهندس ناظر حق سوءاستفاده از عضویت و یا موقعیت‌های شغلی و اداری خود در نظام مهندسی استان به نفع خود یا دیگری را ندارد. برای ملاحظه نمونه رأی صادر شده توسط شورای انتظامی سازمان نظام مهندسی در این خصوص به لینک زیر مراجعه فرمایید.