✳️ ضمانت اجرای شرایط پیمان چیست ؟

اساساً هر شرطی که در قرارداد ذکر می شود باید دارای ضمانت اجرای مناسب بوده و عمل بر خلاف این شرایط برای متخلف دارای آثار مالی و حقوقی باشد و به لحاظ حقوقی و منطقی تعهدی که دارای ضمانت اجرای مناسب نباشد در حکم هیچ خواهد بود.

✳️ در سند پیمان برخی از شرایط و تعهدات فاقد ضمانت اجرای لازم بوده و معلوم نشده است که اگر یکی از طرفین به هر دلیل از انجام تعهد استنکاف نماید تکلیف طرف مقابل چه بوده و اساساً عدم انجام این تعهد چه اثری بر اعتبار حقوقی پیمان دارد :

مانند بند ( ب) ماده 16 و بند ( ج ) و ( د ) ماده 17 شرایط عمومی پیمان

✳️ پرسش:

دستورالعمل نحوه محاسبه پر شدن حجم ریالی قرارداد با توجه به 25 درصد اضافه آن چگونه می‌باشد؟

✳️ پاسخ :

در خصوص دستورالعمل نحوه محاسبه پر شدن حجم ریالی قرارداد با توجه به بند "الف" ماده 29 شرایط عمومی پیمان جدید (اگر ضمیمه قرارداد باشد) مراتب به شرح زیر است: در ضمن اجراي کار، ممکن است مقادیر درج شده در فهرست بها و مقادیر منضم به پیمان تغییر کند. تغییر مقادیر به وسیله مهندس مشاور محاسبه می شود و پس از تصویب کارفرما به پیمانکار ابلاغ میگردد. پیمانکار با دریافت ابلاغ تغییر مقادیر کار، موظف به انجام کار با نرخ پیمان است به شرط آنکه جمع مبلغ مربوط به افزایش مقادیر و مبلغ کارهاي با قیمت جدید از 25 درصد مبلغ اولیه پیمان تجاوز ننماید.

✳️ پرسش:

در خصوص تبصره ذیل بند "ج" ماده 28 شرایط عمومی پیمان در صورت اعمال ماده 48 نسبت به پیمانکار آیا مبلغ 2/5 درصد متوسط کارکرد فرضی ماهانه به پیمانکار تعلق می‌گیرد یا خیر؟

✳️ پاسخ :

در قراردادهاي منعقده براساس شرایط عمومی پیمان جدید چنانچه کارفرما نتواند هیچ قسمت از کارگاه را به پیمانکار تحویل دهد و پس از انقضاي " 30 درصد مدت پیمان یا 6 ماه، هرکدام که کمتر است"، به موجب عدم تمایل پیمانکار به ادامه کار قرار داد طبق ماده 48 خاتمه یابد، ماهانه مبلغی معادل 2/5 درصد متوسط کارکرد فرضی ماهانه براي تأخیر بیش از یک ماه تا 30 درصد مدت پیمان یا 6 ماه هر کدام کمتر باشد (نسبت به تاریخ مبادله پیمان) به پیمانکار تعلق میگیرد.

✳️ پرسش:

در پیمانهایی که هم اکنون شرایط عمومی پیمان قدیم در آنها نافذ می باشد، آیا پیمانکار محق به عدم انجام کارهای مازاد بر 25 درصد می باشد و یا اینکه صرفاً می بایست مطابق جمع جبری افزایش و کاهش عمل نماید؟

✳️ پاسخ :

مفهوم ماده 29 شرایط عمومی پیمان قدیم، تغییرات مقادیر کار (افزایش یاکاهش) به هر میزان قابل ابلاغ است مشروط بر اینکه در هیچ مقطعی مبلغ پیمان از 25 درصد بیشتر یا کمتر نشود، به عبارت دیگر جمع جبری تغییرات ملاک عمل است.

با توجه به اینکه موضوع پیمان الزاماً انجام طرح های عمرانی بوده و مطابق قانون، مسئولیت تهیه و اجرای طرح های عمرانی نیز بر عهده دستگاه های اجرایی دولتی می باشد از اینرو در سند پیمان ، کارفرما همیشه شخص حقوقی بوده و شخص حقیقی یا حقوقی غیر دولتی قطعاً نمی تواند به عنوان کارفرما طرف پیمان واقع شود.( ماده 6 شرایط عمومی پیمان )
در عمل مشاهده می شود که بسیاری از اشخاص حقیقی یا حقوقی غیر دولتی به عنوان کارفرما مبادرت به انعقاد قرارداد با پیمانکار می نمایند .
در این خصوص لازم به ذکر است که چنین قراردادهایی اگرچه در آنها عیناً از الفاظ و کلمات پیمان استفاده شده و دقیقاً همان قالب پیمان می باشد، ولی این نوع قراردادها به معنی اخص ، پیمان تلقی نشده و به لحاظ حقوقی و قضایی، آثار و ضمانت اجراهای قانونی پیمان نیز بر آنها مترتب نمی باشد بلکه باید توجه نمود که این نوع قراردادها صرفاً می تواند به عنوان یک نمونه از قراردادهای عادی و معمولی موضوع ماده 10 قانون مدنی قرار گیرد و در نتیجه آثار قرارداد عادی بر آنها مترتب خواهد بود.

در سند پیمان به 2 نوع برنامه زمانی برای اجرای کار اشاره شده است :
برنامه زمانی کلی که همان مدت اولیه پیمان بوده و شاخصه اصلی آن این است که مدت مذکور حتماً باید در اسناد پیمان از جمله در بند ( ب ) ماده 4 موافقت نامه درج شده باشد.
برنامه زمانی تفصیلی که در آن زمانبندی فعالیت های مختلف کارهای موضوع پیمان به تفصیل و در چهار چوب برنامه زمانی کلی مشخص شده است.
البته مدت پیمان قطعی، نبوده و ممکن است به دلیل شمول یکی از بندهای ماده 30 شرایط عمومی پیمان این مدت تغییر یابد اما آنچه که حائز اهمیت است آن است که مبنای تغییرات بعدی و تمدید مدت قرارداد، برنامه زمانی کلی و تفصیلی است که در ابتدای قرارداد تهیه شده است و در واقع مهندس مشاور، تغییرات بعدی مورد تقاضای پیمانکار را در قالب برنامه زمانی کلی بررسی و رسیدگی نموده و تائید آن را از کارفرما تقاضا می نماید و لذا اگر در زمان تهیه و تنظیم این برنامه دقت کافی معمول نگردد علاوه بر اینکه ممکن است تمدید قرارداد در آینده با مشکل مواجه شود زمینه های امکان فسخ قرارداد نیز فراهم می گردد.

در مقابل آن دسته از تعهدات مندرج در سند پیمان که فاقد ضمانت اجرای لازم می باشند دسته ای دیگر از تعهدات و شرایط وجود دارد که عدم انجام آنها دارای ضمانت اجراهای لازم می باشند این دسته از تعهدات و شرایط به دو دسته تقسیم می شوند
-1دسته ای که عدم رعایت آنها صرفاً دارای ضمانت اجرای مالی بوده ولی به اساس و اعتبار پیمان خدشه وارد نمی کنند مانند قسمت اول بند ( و) ماده 17 شرایط عمومی پیمان که بر اساس آن تاخیر در پرداخت یا عدم پرداخت حقوق و دستمزد کارگران موجب جریمه شدن پیمانکار به میزان 15 درصد خواهد بود.
2-دسته دیگر که عدم رعایت آنها موجب بی اعتباری پیمان و فراهم شدن امکان فسخ قرارداد را به دنبال دارد مانند قسمت اخیر بند ( و ) ماده 17 شرایط عمومی پیمان که براساس آن در صورت تکرار تاخیر در پرداخت دستمزد کارگران به مدت بیش از یک ماه، امکان فسخ قرارداد از سوی کارفرما پیش بینی شده است.

۱ – هنگام تنظیم سند از صحت اطلاعات ، فاکتورها و مستندات مربوط به آن سند ، اطمینان حاصل کنید.
۲ – در صورتی که در یک سند به اسناد دیگری اشاره شده ، قبل از امضاء ، اسناد مورد اشاره را حتماً مطالعه ، بررسی و از صحت آنها اطمینان حاصل کنید.
۳- هیچ گاه به امید آنکه با ادعای جعل و … موفق به ابطال اسناد سفید مهر و اسناد سفید امضاء خواهید شد مرتکب خطای صدور سند سفید مهر و سفید امضاء نشوید.
۴- قبل از امضاء هر سندی ، آن را به دقت و در آرامش مطالعه کنید. به ویژه در مواردی که متضمن تعهدات مالی باشد.
۵- سند را به نحوی تنظیم کنید که امکان اضافه کردن کلمات و سطور و اعداد در بین آن نباشد. پایان جملات و بین سطور خالی و باقیمانده را با علائم مشخصی مانند ضربدر پر کنید تا امکان اضافه کردن کلمه یا جمله و عدد وجود نداشته باشد.
۶- حواشی بالا و پایین و چپ و راست سند را با کادر مشخصی ببندید و حتی الامکان خارج از آن را هیچ کلمه یا سطری قید نکنید.
۷- امضاء را در انتهای سمت چپ سند و دقیقاً چسبیده به آخرین سطر و آخرین کلمات و بدون فاصله از آنها بگذارید. همه ی صفحات سند را امضاء کنید و از طرف مقابل نیز بخواهید تمام صفحات سند را امضاء کند.
۸- در امضاء خود ترکیب نوشته و علامت را بکار برید. مثلاً نام و نام خانوادگی خود را همرا با علامت امضایتان بنویسید.
۹- حتی الامکان همراه با امضاء ، تاریخ امضاء سند را نیز قید کنید.
۱۰- هر سطر ، پاراگراف ،عبارت ، عدد یا کلمه ای که مورد تایید و گواهی شما نیست به صورت دقیق مشخص و هنگام امضاء به صراحت ، عدم قبول و تایید خود را در مورد آن بنویسید.
۱۱- اسناد را به تعداد امضاء کنندگان تهیه و امضاء کنید. در غیر از موارد ضرورت ، نسخه ی اضافی تهیه و امضاء نفرمایید.
۱۲- حتماً اصل نسخه ی سند مربوط به خود را پس از امضاء اشخاص ذیربط ، دریافت و به خوبی نگهداری فرمایید.
۱۳- هنگامی که در ازای دریافت وجه یا حقوق خود ، سندی را امضاء می کنید بیشترین آمادگی را برای خطا و امضاء کورکورانه دارید. از دریافت وجه و حقوق خود خوشحال هستید و از آنچه امضاء می کنید غافل. در این هنگام غفلت نکنید و نکات فوق را به یاد بیاورید.

آیا می خواهید در دعاوی ناشی از قراردادهای پیمانکاری احتمال پیروزی شما بیشتر از بقیه باشد؟
آیا دوست دارید سریع تر از بقیه مهندسین و پیمانکاران چک های شما وصول شود؟
آیا از شرایط مالیاتی جدید برای شرکتها و پیمانکاران اطلاع دارید؟

در پایان هر سال بهای مصالح، دستمزد نیروی انسانی و کرایه ماشین آلات از مراجع ذیربط استعلام و در ردیف های آنالیزیها منظور و قیمت واحد هر ردیف از فهرست بها برای سال مورد نظر محاسبه و پس از تصویب شورای عالی فنی برای بکارگیری به دستگاه اجرایی ابلاغ می شود.
نکته مهم: مرجع تصویب قیمت های پایه، شورای عالی فنی می باشد.